W dniu 8 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne wniesione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach oraz inwestora i utrzymał w mocy wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach dotyczące planowanej budowy galerii handlowej w jednym z miasteczek w Świętokrzyskim. Tym samym NSA w całości podzielił stanowisko sądu I instancji, zgodnie z którym w realiach sprawy doszło do niedopuszczalnego – z punktu widzenia przepisów prawa ochrony środowiska – sztucznego podziału jednego przedsięwzięcia na kilka mniejszych, co miało prowadzić do obejścia obowiązków związanych z oceną oddziaływania na środowisko.
Sprawa, która była przedmiotem rozstrzygnięć WSA w Kielcach (m.in. sygn. II SA/Ke 176/24, II SA/Ke 177/24 oraz II SA/Ke 228/24), dotyczyła szeregu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę obiektów handlowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Jak wynika z uzasadnień tych wyroków, inwestor realizował przedsięwzięcie etapowo, występując o odrębne decyzje dla poszczególnych części inwestycji, które formalnie były prezentowane jako niezależne, choć faktycznie stanowiły jeden funkcjonalnie powiązany kompleks handlowy .
ISTOTA SPORU – PODZIAŁ INWESTYCJI A PRAWO ŚRODOWISKOWE
Kluczowym zagadnieniem była ocena, czy takie działanie inwestora można uznać za dopuszczalne w świetle przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. WSA w Kielcach jednoznacznie wskazał, że nie jest dopuszczalne dzielenie jednego zamierzenia inwestycyjnego na kilka mniejszych przedsięwzięć wyłącznie w celu uniknięcia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Sąd podkreślił, że w analizowanej sprawie poszczególne elementy inwestycji były ze sobą ściśle powiązane funkcjonalnie, przestrzennie i gospodarczo, a ich łączny zakres przekraczał progi kwalifikujące przedsięwzięcie jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko.
Jak wynika z uzasadnień, sąd I instancji zwrócił uwagę na konieczność badania tzw. kumulacji oddziaływań oraz rzeczywistego charakteru inwestycji, a nie wyłącznie jej formalnego podziału na etapy czy odrębne wnioski administracyjne. W szczególności wskazano, że przedsięwzięcia powiązane technologicznie i funkcjonalnie powinny być traktowane jako jedno przedsięwzięcie w rozumieniu przepisów środowiskowych, nawet jeśli realizowane są przez jednego inwestora w kilku postępowaniach administracyjnych .
STANOWISKO NSA – PEŁNA APROBATA DLA WSA
Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 8 kwietnia 2026 r. (sygn. II OSK 1796/24, II OSK 2149/24, II OSK 2770/24), oddalając skargi kasacyjne, w pełni podzielił tę argumentację. NSA zaakcentował, że celem regulacji środowiskowych jest zapewnienie realnej, a nie iluzorycznej ochrony środowiska, co wyklucza akceptację praktyk polegających na formalnym rozdrabnianiu inwestycji w celu obejścia prawa. W konsekwencji uznano, że organy administracji oraz inwestor nie mogą abstrahować od rzeczywistego charakteru zamierzenia inwestycyjnego, a ocena jego wpływu na środowisko powinna obejmować całość przedsięwzięcia.
Orzeczenie NSA ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ wzmacnia utrwaloną już linię orzeczniczą, zgodnie z którą niedopuszczalne jest stosowanie tzw. „salami slicing” w procesie inwestycyjnym. Wyroki te stanowią wyraźny sygnał zarówno dla organów administracji, jak i inwestorów, że próby obchodzenia przepisów środowiskowych poprzez sztuczne dzielenie inwestycji będą spotykać się z konsekwentną reakcją sądów administracyjnych.
ANALIZA ORGANU NIE TYLKO GRANICE INWESTYCJI WSKAZANE
Utrzymanie w mocy wyroków WSA w Kielcach oznacza, że organy administracji będą zobowiązane do ponownego rozpoznania spraw z uwzględnieniem wykładni przedstawionej przez sądy. Co istotne, wyroki te potwierdzają również, że analiza powinna obejmować nie tylko formalne granice wniosków inwestora (w tym przypadku o warunki zabudowy), ale także rzeczywisty zakres i skutki planowanej inwestycji.
W tego typu sprawach środowiskowych kluczowe znaczenie powinny mieć przepisy art. 3 ust. 1 pkt 13, 59 ust 1, 63 ust. 1 oraz 72 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, interpretowane w powiązaniu z rozporządzeniem Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, co nakłada na organ obowiązek kompleksowej, a nie formalistycznej oceny przedsięwzięcia, z uwzględnieniem jego rzeczywistego charakteru oraz kumulacji oddziaływań.
Po opublikowaniu pisemnego uzasadnienia wyroku NSA opisze je na stronie, co pozwoli na szczegółową analizę motywów rozstrzygnięcia i jego dalszych implikacji dla praktyki stosowania prawa.
